Pojęcie tygodnia: FYBORG

Przedmioty są bardzo ważne w naszym życiu, nie stanowią jedynie naszych małych pomocników, które łatwo możemy kontrolować. Potrafią być niezwykle istotne dla nas tak dalece, że bez nich nic nie jesteśmy w stanie zrobić, tak jak bez np.: telefonu komórkowego czy komputera. Inne stanowić mogą centrum naszego życia, jak stół kuchenny, przy którym jadamy codzienne posiłki z rodziną, jeszcze inne stanowią dla nas problem, w końcu nie bez powodu mówi się o „złośliwości rzeczy martwych”, które psują się lub znikają z pola naszego widzenia akurat w momencie, gdy są nam najbardziej potrzebne, jak kluczyki do samochodu czy połączenie z uniwersyteckim Usosem, gdy jest czas rejestracji na kursy zmienne; wobec innych przedmiotów dokonujemy rytuału troski i je personalizujemy, np.: prosimy nasz samochód by odpalił, gdy rano musimy jechać do pracy a w nocy termometr pokazywał temperaturę poniżej zera lub gdy kolekcjonujemy lalki, które dziennie przebieramy i czeszemy, jakby były dla nad czymś najcenniejszym. 

Związek pomiędzy człowieczeństwem a przedmiotami jest najczęściej poruszaną kwestią szczególnie w filmach Since-fiction, dla przykładu można tu wspomnieć o filmie „Ja robot”, „Blade” czy sławnym „Terminatorze” lub „Iron Man-ie”, podobnie kwestię tę podnosi się w socjologii przedmiotów. Marek Krajewski w swojej książce „Szkice z socjologii przedmiotów..” stwierdza, że ludzie to fyborgi, czyli innymi słowy funkcjonalne cyborgi, które aby przetrwać potrzebują wielu materialnych narzędzi, które na domiar złego sami tworzą i od których się uzależniają po to, by wytworzyć kolejne i kolejne narzędzia, urządzenia i rzeczy, po to aby zademonstrować naszą wyższość nad pozostałymi organizmami żywymi. 

Człowiek w procesie ewolucji wykształcił w sobie zdolność tworzenia narzędzi, te z kolei pomogły nam zmieniać i w pewien sposób kształtować życie, bowiem to dzięki tym narzędziom i przedmiotom jesteśmy w stanie przekraczać różnego rodzaju granice, tworzyć coś, o czym nasi przodkowie nawet nie śnili – w średniowieczu nikt nie mówił o samochodzie, a my mamy świadomość, że za kilkadziesiąt lat samochód ten będzie już latał. Bez kombinezonu do nurkowania nie wiedzielibyśmy, jakie życie jest pod wodą, a bez żarówki do dziś byśmy chodzili „spać z kurami”, bez rozwoju medycyny i biotechnologii najprawdopodobniej wciąż żylibyśmy zaledwie 40 lat, a dziś?

Przedmioty różnego rodzaju stanowią pośredników, bez których my nie bylibyśmy w stanie wiele zdziałać, które za nas wykonują wiele czynności, podtrzymują przy życiu, upiększają, dodają siły, pomagają się zrelaksować, kształtują naszą sylwetkę, zapewniają bezpieczeństwo lub stwarzają problemy.

Możemy zatem śmiało powiedzieć, że człowiek dzięki narzędziom wybiega poza możliwości swojego biologicznego organizmu, a znaczna protetyczność ciała człowieka i rosnące uzależnienie od przedmiotów materialnych świadczyć mogą, zdaniem Krajewskiego, że na naszych oczach dokonuje się wielka zmiana naszego człowieczeństwa, bowiem „im bardziej jesteśmy zależni od przedmiotów, im częściej w nasze ciała wbudowane są obiekty materialne i im bardziej nas jako ciała one rozdzielają, tym bardziej jesteśmy ludzcy”.

Źródła:

  1. Marek Krajewski, Szkice z socjologii przedmiotów – są w życiu rzeczy…, wyd. Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa, 2013
  2. Berger P, Luckmann T., Społeczne tworzenie rzeczywistości, Warszawa, 1983
  3. Horkheimer M. Adorno T., Dialektyka oświecenia, Warszawa, 1994
  4. Postman N., Technopol. Tryumf techniki nad kulturą, Warszawa,1995
  5. krajewskimarek.blox.pl/resource/pku2.doc dn. 2 styczeń 2014
  6. http://io9.com/5657247/what-is-a-cyborg-and-are-you-one-already dn. 2 styczeń 2014
  7. Aleksander Chrislanko, Are you a Cyborg? Legacy Systems and Functional Cyborgization (dokument elektroniczny),http://www.ethologic.com/sasha/articles/Cyborgs.rtf  dn: 13 kwietnia 2013)

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *