Pojęcie tygodnia: KULTURA WIZUALNA

Kultura wizualna powstała w momencie, gdy istoty w procesach komunikacji wykształciły system znaków wizualnych, umożliwiający im przekazywanie informacji czy pokazanie stanu emocjonalnego, w którym w danym momencie się znajdowały. Jako, że obraz zawsze służył człowiekowi do ekspresji stanów psychicznych jak i stanów rzeczy, człowiek podlega procesom dziedziczenia biologicznego i kulturalnego, zaczyna doświadczać siebie i innych jako istoty intencjonalne. Następstwem tego jest proces socjogenezy, w którym jednostki wspólnie tworzą wytwory kulturowe. W związku z powyższym człowiek przychodząc na świat potrafi rozumieć kulturę wizualną, ale również podjąć działania przy tworzeniu kultury wizualnej.

Tak więc, kultura wizualna to ogół widzianych aspektów świata społecznego. Mówiąc o kulturze wizualnej trzeba wspomnieć o sposobach patrzenia, czyli: wpatrywania się, molestowania wzrokiem, pogardliwego spojrzenia.
Ważną kwestią są również reżimy widzenia, na które trzeba patrzeć uwzględniając przemiany społeczne związane z płcią, seksualnością i władzą oraz kategorię Innego i Obcego.

Kulturę wizualną możemy obserwować niemal wszędzie, na różnego rodzaju pokazach, występach, uroczystościach, obrzędach, paradach, demonstracjach, centrach handlowych, kinach, teatrach. Każdy obraz uwikłany jest w dyskurs. Zdarza się, że tego samego obrazu dotyczy kilka dyskursów, gdzie spojrzenie na niego z perspektywy tego lub innego zupełnie zmienia jego interpretacje.

Mając na uwadze wszystkie powyższe kwestie zadaniem socjologa badającego kulturę wizualną jest interpretacja przejawów wizualnych, najczęściej zdjęć działalności człowieka – zarówno współczesnej jak i z poprzednich epok.
Piotr Sztompka zwraca uwagę, że robiąc lub interpretując dane zdjęcia odkrywamy zewnętrznie obserwowalne aspekty życia społecznego. Dzięki czemu możemy zrealizować dwa cele:

  • opisowy – odkrywamy istotne cechy społeczeństwa, których fotografowane zjawiska są przejawem
  • staramy się odkryć prawidłowości życia społecznego, kultury czy struktury społecznej.

Cel drugi wymaga od nas dużego zaangażowania, do którego nie wystarczy nam pojedyncze zdjęcie.

Badając wytwory wizualne mamy możliwość dostrzeżenia wielu istotnych szczegółów, na które w codziennym życiu moglibyśmy nie zwrócić uwagi. Kończąc przytoczę słowa Piotra Sztompki: „ To, co wizualne stało się ważnym doświadczeniem w życiu ludzi. Jesteśmy coraz bardziej poddawani wpływowi materiałów wizualnych i od nich zależni.

Źródła:

  1. P. Sztompka, Socjologia wizualna, wyd. PWN, Warszawa 2005.
  2. A. Olszewska, Kultura, komunikacja i kompetencja wizualna w kontekście wybranych zagadnień współczesnej humanistyki,
  3. https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/bitstream/10593/2851/1/Agnieszka%20Ogonowska%20-%20Kultura,%20komunikacja%20i%20kompetencja%20wizualna%20w%20kontek%C5%9Bcie%20wybranych%20zagadnie%C5%84%20wsp%C3%B3%C5%82czesnej%20humanistyki.pdf, dostęp 2.01.2013

 

Autor: Karolina Pleskot

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *