Pojęcie tygodnia- SOCJOMETRIA

Socjometria to termin, którym określa się metodę badawczą wprowadzoną przez J.L. Moreno – amerykańskiego lekarza i socjologa, której początki przypisuje się na rok 1923, kiedy to wydana została książka Moreno „Das Stegreiftheater”, gdzie też po raz pierwszy pojawia się problematyka dotycząca socjometrii. Jest ona wykorzystywana w socjologii i psychologii społecznej do pomiaru struktur władzy, współpracy i komunikacji pomiędzy jednostkami danej społeczności małych grup społecznych. „Socjometria jest zespołem czynności werbalnych i manipulacyjnych mających na celu poznanie uwarunkowań, istot i przemian nieformalnych związków międzyosobowych w grupach rówieśniczych„.

Zdaniem Moreno rzeczywistość społeczna ma charakter socjometryczny, bowiem u podstaw społeczeństwa leży dynamiczna struktura socjometryczna czyli „struktura atrakcyjności – odpychania, a więc struktura o charakterze emocjonalnym” (Szmatka, 2007), którą aktywować mogą tylko i wyłącznie jednostki, a zmiana położenia choćby jednej z nich może spowodować zmianę całej tej struktury.

Socjometria posługuje się kilkoma technikami:

  1. technika socjometryczna w ujęciu J.L. Moreno (podstawowa technika)
  2. technika „zgadnij kto?”
  3. plebiscyt życzliwości i niechęci
  4. technika szeregowania rangowego.

Metoda socjometryczna polega na dokonywaniu wyborów pozytywnych lub negatywnych (czyli odrzuceń), a czasami jednych i drugich, spośród członków jakiejś grupy, ze względu na ściśle określone kryterium wyboru. Technika ta przewiduje starannie przemyślane i sformułowane pytania, dotyczące np: osób najbardziej lubianych lub nielubianych, cenionych lub mniej cenionych, uważanych za przyjaciół lub nie.

Zestaw stawianych pytań nazywa się testem socjometrycznym, a przy jego konstruowaniu badacz musi rozstrzygnąć problem, czy domagać się odpowiedzi na postawione pytania dowolnej, czy ograniczonej liczby wyborów, np: 2, 3, czy 5. Zaleca się przeważnie ograniczoną liczbę wyborów ze względu na możliwości łatwiejszego wykorzystania otrzymanych odpowiedzi. Technikę tę stosujemy na dość nielicznych grupach. Pozwala ona nam poznać: – „gwiazdy socjometryczne”, czyli osoby popularne, lubiane, które otrzymały najwięcej głosów. – „odrzuconych”, czyli osoby nie lubiane, odrzucone, darzone niechęcią. – „izolowanych”, czyli osoby przez nikogo nie wybierane, jakby obojętne. – „pary”, czyli osoby wzajemnie się wybierające. – „paczki”, czyli grupka osób wzajemnie się wybierających, tworzących zamknięty krąg. – „łańcuch socjometryczny”, który oznacza układ wyborów, nie zamykający krąg.

Cel stosowania techniki socjogramu:

  • poznanie stosunków międzyludzkich
  • ujawnienie istnienia klik w grupie
  • porównanie hierarchii oficjalnej z nieoficjalną
  • uzyskanie informacji, czy jest nieformalny przywódca lub gwiazda socjometryczna
  • porównanie oficjalnych i nieoficjalnych kanałów informacyjnych Zazwyczaj możemy go budować go w jednej z dwóch postaci:
    1. Socjogramu kołowego, który buduje się na zasadzie koncentrycznej, czyli na poszczególnych okręgach wpisywane są punkty odpowiadające osobom, które uzyskały ilość wyborów odpowiednio najmniejszą na zewnętrznych kręgach i największą w środku koła. Służy on do lepszego przedstawienia wyników.
    2. Socjogramu hierarchicznego, gdy nie zależy nam na dokładności danych, a jedynie na zobaczeniu graficznego obrazu danego zjawiska, gdzie odpowiednie punkty zaznacza się na prostym wykresie. W obu przypadkach wybory między jednostkami zaznacza się za pomocą linii lub strzałek. Wybory wzajemne oznaczas się przeważnie za pomocą np: obustronnej strzałki.

Źródła:

  1. M. Łobocki, Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków 2006
  2. M. Łobocki, Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Kraków 2006
  3. J. Szmatka, Małe struktury społeczne, PWN, Warszawa 2007, s. 95 – 108

autor: Angelika Chronowska

One thought on “Pojęcie tygodnia- SOCJOMETRIA”

  1. W tzw. ‚dzisiejszych czasach’ można też uzupełnić wpis o socjometrii informacją o analizie sieciowej – znacznie bardziej rozbudowanej, a przede wszystkim ‚naturalistycznej’ w czasach internetu, bo sieci społeczne deklarujemy w codziennych sytuacjach, a nie pytani o nie. Z socjologów, najbardziej rozpoznanym teoretykiem tutaj jest Barry Wellman z Uniwersytetu w Toronto, który w zeszłym roku wraz z Lee Rainie opublikował książkę Networked (http://mitpress.mit.edu/books/networked), gdzie podsumowuje (i rozwija) znane polskiemu czytelnikowi choćby z lektury przywołującego go Manuela Castllsa pojęcie sieciowego indywidualizmu. Ciekawym projektem z zakresu analizy sieciowej jest badanie Antonio Cassiliego i Paoli Tubaro, Anamia (http://www.anamia.fr/), na temat stron związanych z zaburzeniami odżywiania.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *