Pojęcie tygodnia: TRAJEKTORIA

 

Pojęcie trajektorii odnosi się do przebiegu jakiegoś doświadczenia, zjawiska, zdarzenia doświadczonego przez jednostki w czasie, np. projekt inżynierski, nieuleczalna choroba, imigracja lub socjalizacja nowego pracownika. Pojęcie trajektorii opisuje ewolucję danego zjawiska, pojawienie się jego kolejnych stadiów, ale także wszystko to, co przyczynia się do jego powstania, rozwoju oraz powiązane z tym działania interakcji – rozumienie tego pojęcia po raz pierwszy w ten sposób w pracach Barneya G., Glasera i Anselma L. Straussa.

W innym znaczeniu pojęcie trajektoria odnosi się bezpośrednio do procesów biograficznych.  Według Fritza Schutzego i Gerarda Reimanna trajektoria to proces bezładu wchodzący w indywidualny proces życia pozostawiający trwałe ślady, zarówno w biografii, jak i w tożsamości jednostki, która została nią dotknięta.

W obu ujęciach  trajektoria jest to pewien typ procesu społecznego i biograficznego, charakteryzującego się nieprzewidywalnością zdarzeń, niekiedy całkowitą utratą kontroli nad ich przebiegiem.

W wąskim rozumieniu technicznym trajektoria oznacza jedną z 4 biograficznych struktur procesowych, które się rekonstruuje w trakcie analizy narracji autobiograficznych, prowadzone zgodnie z modelem wprowadzonym prze F. Schutzego.

Trajektoria jako struktura procesowa biografii:

    W najwęższym sensie pojęcie trajektorii odnosi się do schematu analizy wywiadów narracyjnych. W trakcie opracowania wywiadów biograficznych poszukuje się w narracjach [ Schutze, 1997 ] czterech podstawowych struktur procesowych:

  1.  instytucjonalnych schematów działań
  2.  działania intencjonalnego, nastawionego na zrealizowanie indywidualnego planu biograficznego
  3.  metamorfozy, czyli fazy zdominowanej przez proces przemiany tożsamości oraz
  4.  trajektorii jako fazy utraty kontroli nad przebiegiem własnej biografii związanej z doświadczeniem cierpienia.

Trajektoria jest jedną z 4 możliwych do odkrycia w trakcie badania narracji struktur procesowych. Koncepcja ta została stworzona w toku konkretnych badań, a więc trajektoria jest pojęciem jednocześnie abstrakcyjnym, jak i zakorzenionym w danych empirycznych.

Bibliografia:

  1. Gerard. R, Schutze F. ( 1992 ). Pojęcie trajektorii jako podstawowa koncepcja cierpienia bezładnych procesów społecznych. “Kultrua i społeczeństwo”. t. IV – VI , nr 2, s. 89 – 109.
  2. Schutze F. ( 1997 ). Trajektoria cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej. “Studia socjologiczne”. Nr 1, s. 11 – 56.
  3. Rokuszewska – Pawełek A. ( 2002 ). Chaos i przymus. Trajektorie wojenne Polaków – analiza biograficzna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

 

autor: Angelika Chronowska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *