Pojęcie tygodnia: DRENAŻ MÓZGÓW

Drenaż mózgów (Brain drain)

Pojęcie  wykreowane  w  latach  sześćdziesiątych  dwudziestego  wieku.  Opisuje  ono  zjawisko odpływu  ludzi  wysoko  wykształconych  do  krajów  oferujących  im  lepsze  warunki  materialne  i zawodowe. Są to zwykle pracownicy obficie wyposażeni w kapitał ludzki. Jest to ściślej mówiąc geograficzny drenaż mózgów. Wyróżniamy jeszcze organizacyjny i przemysłowy:

•          pierwszy polega na przenoszeniu się między wielkimi korporacjami,

•          drugi oznacza ucieczkę do lepiej płatnych sektorów gospodarki.

Zjawisko to ma charakter wyzysku krajów rozwijających się przez najbogatsze kraje świata, gdyś większość tego typu przepływów ma miejsce między krajami biednego południa i bogatej północy. Dziś dzieje się tak chociaż początkowo opisywał on wypływ kadr powojennej Europy do Stanów Zjednoczonych.  Dziś  też  rodzą  się  obawy  ucieczki  Europejskich  naukowców  do  USA.  Warto zauważyć,  że  według  niektórych  szacunków  obecnie  w  krajach  wysoko  rozwiniętych  pracuje około  1,5  miliona  specjalistów  z  krajów  słabo  rozwiniętych.  Aby  zobaczyć  że  problem  jest rzeczywisty  warto  spojrzeć  zobaczyć  liczbę  laureatów  nagrody  Nobla  w  różnych  dziedzinach nauki. Są to w większości Amerykanie obcego pochodzenia. Proces ten może niepokoić ponieważ, oznacza  odpływ  kapitału  ludzkiego  z  państw  rozwijających  się.  Jak  zauważono,  bardzo negatywnie wpływa na poziom opieki zdrowotnej w tych krajach. Problem uciekających lekarzy jest  to  spowodowany  niskim  statusem  społecznym  tego  zawodu.  Drenaż  mózgów  ma  też pozytywne  skutki.  Należy  zauważyć  że  służy  raczej  jednostkom,  niż  państwom.  Pozwala  się wybitnym osobowościom wybić i  zaistnieć. Jednocześnie ich wybicie się i osiągnięcia naukowe mogą służyć nie tylko państwu w którym naukowiec pracował, ale całej ludzkości.

Z drenażem mózgów mieliśmy do czynienia także w historii. Przykładem może być ucieczka do państwa Sasanidów  członków Akademii Platońskiej  po jej  zamknięciu  przez Justyniana  cesarza bizantyjskiego w 529 roku. Widać ten proces, także w odpływie  elity Konstantynopola, po jego zajęciu  przez  Turków  Osmańskich  w  1453,  do  Rzymu.  Innym  przykładem  może  być  exodus hugenotów,  będących  wysoko  wykwalifikowanymi  kupcami  i  rzemieślnikami,  którzy  zabrali  z sobą  bezcenne  technologie  produkcji  tkanin,  wyrobu  mebli  zegarów,  przetwórstwa  srebra,  z Francji  w  XVII  wieku.  Spowodowało  to  zubożenie  całych regionów  kraju.  Skorzystały  na  tym głównie Niderlandy które przyjęły 200 tysięcy hugenotów, a z którymi związany był rozkwit tego kraju  w  XVIII  wieku.  W  czasach  dwudziestolecia  międzywojennego  i  II  wojny  światowej  to głównie  ucieczka  z  żydów  do  Stanów  Zjednoczonych  spowodowana  antysemityzmem.  Wtedy Europę opuścili tacy naukowcy jak Zygmunt Freud, Albert Einstein, Enrico Fermi czy Niels Bohr. W latach powojennych drenaż mózgów dotyczyć zaczął krajów bloku wschodniego.

Bibliografia:

1.  Encyklopedia Geografia, wyd. Greg, Kraków 2005.

2.  Geografia Świata – Encyklopedia PWN, wyd PWN, Warszawa 2000.

3.  Hillel Rapoport, Brain Drain  and Brain Gain: The Global Competition to Attract High­ Skilled Migrants, wyd. Oxford University Press, Oxford 2012.

autor: Łukasz Walkowiak

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *